Arag

What to buy in Mongolia? People usually buy cashmere scarfs, clothes, magnets, leather wallets etc.
But not many people know about arag which was used to collect cow dung. Nowadays no one uses it to collect dried cow dung though it is very ecologically friendly thing to do.

You can buy one in the central market but it will be quite big and inconvenient to bring it into your flight. But there are some small arags which is of course used as a souvenir. Here is several of them:

There are several sizes of it on the photo. One of them is on a A4 paper so you can imagine its size.
Arag is made of willows and some strips of camel skin. These strips are wet when the arag is new. And then it becomes very hard and holds all these willows together very well. Traditionally it was outside of our national ger (tent) so when it is raining it becomes wet and then it is sunny and it is dry. But the camel skin strip is very special material that it is never loosens. It is always getting tighter.
Most arags in the central market are made using plastic threads which has no camel skin strip properties.
The arags on the above photo is made by my sister. If you want to buy it you can contact me. My email is : altangerel.khuder@gmail.com. She said its price is about 15 usd.

Нууц материалууд: Цусан салхи. 1-р бүлэг

Том эгчийн орчуулгын авъяас хөдлөөд "X files" киноны номноос орчуулж гарсан тул заримыг нь интернетэд тавьж алдаршуулахаар шийдэв ээ.


ЧАРЛЬЗ ГРАНТ

ЦУСАН САЛХИ
1-Р БҮЛЭГ
Нар улайстал халж, салхи тасралтгүй үлээсээр.
Нүдээ анин, гараа цээжиндээ авсан Энни Хэтч өөрийн байшингийнхаа тагтан дээр зогсож байв. Үд болох яагаа ч үгүй атал харин халуун хэдийн гуч давжээ.
Уулнаас салхи сэвэлзэн үлээхэд энэ олон жилийн дараа анх удаа Калифорныг гэнэт дахин санагалзав.
Харин салхи навчис сэрчигнүүлэн чихэнд нэгийг шивнэнэ.
Өтөл насны босгон дээр ирлээ дээ гэж бодтол удахгүй бүр зөнөөд юу ч санахаа болино доо гэж гэнэт санагдахын сацуу инээд алдан үл мэдэг арц, нарсны шилмүүсний сайхан үнэрийг шингээсэн бүлээхэн агаараар бахдан яаралгүй цээжиндээ татаж авлаа.
Үгүй дээ энд Калифорноос хавьгүй дээр. Харин салхи тасралтгүй үлээсээр....
Энд Берттэйгээ хамт өөрсдийн амьдралаа босгосон, \ аль хэдийнээ, яг л зүүд шиг \ тэдний амьдрал ямар түргэн болж өнгөрөө вэ.
Гунигт дуртгалаас болж Эннигийн зовхи чичрэв. Бэлэвсрээд хэдийн 15 жил болсон боловч Берт дэргэд нь байхгүй гэдэгт огт дасаж өгсөнгүй. Одоо хүртэл – мөд түүний адууны жүчээнээс гэрт орж ирэх юм шиг алхаа нь сонсогдож, мөн хамар дороо исгэрэн мотороороо оролдож, тэгснээ түүний араас ойртон шилэн хүзүүрүү үлээх юм шиг санагдана.
Яг л энэ салхи шиг....
Боллоо, больё гэж тэр гүвтнээд тагтныхаа мухар луу гүйж очин шинэхэн хайсаа тохойлдож байгаад цангинатал исгэрлээ. Гэнэт Нандогийн хараал тавих сонсогдов. Алмаз нэрт азарга нь сундлуулаагүй эсвэл өшиглөхийг завдаж тун эелдэг бус байв уу даа? Энни чимээгүйхэн инээмсэглэв.
Минут ч бололгүй үүдний шатан дээр ташаагаа тулан баргар царайлсан Нандо Эннийг ковбой малгайн саравчин дороос тун ёозгүйхэн харан зогслоо.
Энни түүн рүү хөгжилтэйгээр гараа далласан боловч тэрээр мөрөө угз татан ширвээд жүчээ рүү орж явчихлаа.
Та юунд ингэж байдаг юм бэ? гэх дуу араас нь гарлаа.
Энни инээмсэглэн:
Тэр надад уурлахгүй дээ Сил, чамд ч гэсэн энэ шинэ юм биш биз дээ гэлээ.
Сильвия түүн рүү зэмлэнгүй харсан боловч тэр нь тун удсангүй, хүүхэд аргадах адил толгойгоо сэгсрэн тайвуухан инээмсэглэлээ. Магад ийм сахиулсан тэнгэр өөд гар далайж болно гэж үү дээ. Тарган, дугуй царайтай, урт шулуухан сүлжсэн гэзэг, шөнийн харанхуй адил том хар нүдтэй Сильвия үргэлж л тохойгоо хүрсэн өргөн цагаан плаж, улаан илгэн гуталтай байдаг.
Та юунд намайг тэгтлээ ширтсэн юм бэ? гэж тэрээр гэмгүйхэн амандаа үглэлээ.
Энни цочин:
Юу гэнээ? Аа уучлаарай. Зүгээр л дэмий юм бодогдоод, харц бууруулан: яагаад ч юм би өнөөдөр өөрийгөө хөгширсөн юм шиг санаад.
Бурхан минь наадах чинь л биш шүү гээд Сильвия хоол бэлдэхээр дотогшоо орчихлоо.
Сильвиягийн өмнө үглэж яншаагүй дээ Энни дотроо өөртөө талархав.
Ний нуугүй хэлэхэд түүнд ингэх нь огт тохирохгүй. Жаран настай гэхэд тэрээр тун дажгүй: нимгэн цэвэрхэн царай, яруухан ногоон нүд, тэгшхэн дүүрэн амтай. Үрчлээ яахав дээ хөгшрөлтөөс болсон биш наранд удаан байснаас л тэр. Зөөлөн сэвсгэр буурал үсээ чихээ хүртэл самнасан энгийн, даруухан аятайхан. Биеийн галбирийн хувьд одоохондоо хотод эсвэл Санта – фед эрчүүдийн дур булаам харцыг татсаар л байна.
Түүнд энэ л таатай санагдана.
Бурхан минь өнөөдөр над юу тохиолдоо вэ? Ямар гээчийн бодол вэ?.
Дахин гэнэт бодогдлоо. Берт дэргэд байхгүй гэж бодохоос цээж халуу оргиж байна. Үргэлж л ямар ч үзэгдэх шалтгаангүйгээр ийм юм тохиолдох юм. Тэгээ л тэр. Энэ өвдөлтийг зогсоох ганц л арга байна. Алмазаа эмээллэж унаад, устай дашмагаа авч, цөлөөр яваад ирэх минь.
Харин Месс хүртэл яваад ирэх зориг хүрдэг болуу?
Маргааш сэрэхэд Берт бас л дэргэд минь байх болно.
Ард нь янцгаах дууг сонсоод Энни цочин эргэж харвал хашааны завсраар Алмаз хоншоороо цухуйлган түүнийг хүчтэй түлхэснээс болж арайтай л тэнцвэрээ алдчихсангүй.
Хөөе чимээгүй болооч, анхиагүй амьтан минь гэж инээд алдлаа.
Духандаа сартай нэг их өндөр биш хар азарга туурайгаараа тэсгэлгүй алдан газар цавчлана. Дэргэд нь Нандо түүний хондлойг алгадан зогсоно. Хөлөрсөн малгайгаа ар шилэндээ болгосон тэрээр ёжтойгоор жуумалзан:
Хохь чинь гээд тэр сэтгэл хангалуун байдлаар харна. Нандо Сильвиятай төстэй боловч түүний ихэр л болохоос нөхөр нь биш. Хэрэв олон удаагийн боксын тэмцээн эсвэл десантчин байхдаа хамартаа ийм олон гэмтэл аваагүйсэн бол өдийд ранчод морь маллахгүйсэн. Ний нуугүй хэлэхэд маллаад байх ч юмгүй л дээ.
Энни түүний хэлсэн үгийг чихнийхээ хажуугаар өнгөрөөлөө. Сүрлэн малгайгаа өмсөж, гогцоогы нь эрүүрүүгээ буулган анхаарлыг нь татах гэж хашаан дээгүүр хөнгөхөн харайж гаран идэрхэг байдлаар үсэрч мордов. Тэгээд:
За юу гэж хэлмээр байна даа? Хөгшин хүн гэхэд дажгүй байгаа биз?
Таныг хөгшрих тэр үед би жүчээнээс дерьмо ухаж гаргаад золигийн сувдыг нь Санта – фед ирэх жуулчдад зарж эхлэх болно доо.
Алмаз толгойгоо сэгсрэн байж ядна. Дахиад л уулнаас дулаахан салхи тэдний нүүр өөд үлээнэ.
Дахиад л эхэллээ гэж Нандо баргар царайлан Энди рүү нүд буландан харав.
Би хаанаас мэдэхэв дээ?
Нандо толгойгоо сэгсрэн :
Тэгвэл хэн мэдэх болж байна? Та л мэддэг шүү дээ.
Тийм биш ээ Нандо, би юу ч мэдэхгүй гээд цулбуураа шүүрэн авлаа.
Байж ядан тэмүүлэх морийг хөлөөрөө өшиглөн:
Юу ч мартаагүй биз хэмээн Нандо жуумалзан ус ч үгүй бороо ч орохгүй гээд арын хармаанаасаа дашмагтай ус гарган ирж мөнгөн чимэглэлтэй эмээлийн богцонд хийлээ.
Талархсанаа толгой дохин илэрхийлсэн Энни морио өнгөрсөн жил цагаан өнгөөр будсан хашааны хажуугын замаар оруулан тойрон явлаа. Учир нь ногоо хир ургаж байгааг харах гэж тэгжээ.
Халаг гэж ногоо хатчихаж, бүр хаа сайгүй шүү.
Берттэйгээ байх цагтаа их үнээр тэр үед тэгж л санагдсан ямар ч ашиггүй газар доорхи усжуулах систем тавьж нэг хэсгийг нь ранчод байх гүний худагтай холбосон юм. Гэвч цөөхөн жил л зуны сүүл сар хүртэл ногооноороо байдаг байсансан. “ Ямар ч л байсан оргүйгээс дээр“ гэж ранчог ардаа үлдээн явахдаа бодов.
Хэдий тийм боловч ногоо өнгөтэйгээ л байна. Ургаж л байна.
За болно доо. Энни минь больж үз.
Баруун гараараа цулбуураа барьж, зүүн гараа гуяан дээрээ тавьсан чигтээ чичирхийлэв.
Гунигт бодлоо үлдэн хөөхийн тулд эдлэн газраа тойруулан харж эхэллээ. Тэдний бага биш мянга зургаан гектар газар, аррой дээгүүр Берт, Нандо хоёрын тавьсан гүүрээ салхи, үерийн усанд гэмтсэн эсэхийг шалган харна.. Баруун тийш дахин дахин харахад өглөөний цагт ранчог хайр найргүй шарах нарнаас халхлан хүрэн өнгийн далан өндөрсөн сүндэрлэн харагдах ажээ. Тэр нь эртний олон наст аварга модны үндэс мушгиран зангирсан мэт хоёр салаа шинэхэн асфальтан замын дагуу сунаж тогтжээ. Баруун тийшээгээ автозамд хүрч, харин зүүн үзүүр нь Месед хүрсэн. Нөөц газар нь эндээс харагдахгүй. Холгүйхэн найман метрт чулуугаар бүрхмэл, том том бул чулуунуудтай, өндөр хатуу өвсөөр бүрхсэн \ зулгаах гэвэр гараа л эсгэнэ\ өргөст бутнууд газар бий. Тэр нь гадаад ертөнцөөс нөөц газрыг тусгаарласан хана мэт харагдана.
Нөөцөд.
Тэр эндээс харагдахгүй.
Холгүй найман зуудугаар метрт далан маань зам руу шахан өндөр хязгааргүй ширэнгэн өргөст бут болон хатуу өвст арал бас \ хэрэв түүнийг зулгаах гэвэл алгаа зүснэ\ бул чулуутай хөрст чулуугаар бүрхсэн байдаг...
Тэр нь нөөц газрыг гадаад ертөнцөөс хаан хашсан хана мэт харагдана.
Магадгүй коночины ертөнцөөс ч тусгаарласан байж болно....
Гэвч бүгдэд биш ч хана нь хангалттай өндөр, бөх бат юм.
Нөөц газраас ирсэн олонхи нь түүнийг хараад тэнд ямар амьдрал байгаа бол гэж хардаг.
Эннигийн хувьд энэ хана нь азтай газар. Тэр эндээс холливудад байр сууриа олсон, бас эндээс л Бертийгээ олж, цөөхөн ч гэсэн хэдэн жил хамт амьдарсан. Нөгөөтэйгүүр хана түүнд зөвхөн өвдөлт, итгэлгүй байдал болон төрсөн гэрээс нь холдуулсан тийм л газар.
Морь нь гэнэт хажуу тийшээ бусгав. Энни гайхан ойр хавь хоржигнуурт могой байна уу үгүй юу гэж бодон газар шагайн харлаа. Өдийд нар улам өндөрт хөөрч, цагиргаа хумин халуу шатаж могой халуун чулуун дээр амь алдан үлдэх олзыг хайн ид мөлхөж гардаг цаг нь.
За үгүй дээ могой харагдахгүй байна. Гэвч алмаз цочмог хоёр хөл дээрээ цоройн босож, цааш огт хөдлөхгүй гэдэг нь илэрхий. Тэнд махчин шувууд харагдлаа.
Тэд зам дээр дэндүү ойрхон эргэлдэж байна. Тавуулаа юм. Амандаа хараал уншин, морио өөр тийш хандууллаа. Тэдний ранчод огт мал үлдээгүй. Нөхрөө нас барсны дараа бараг бүгдийг нь зарж, өсгөж нэмэгдүүлэхийг хэдийн больсон. Үлдсэн ганц нэг үнээ мал нь яаж ийж байгаад төмөр торыг нэвтлэн хашаагаар дамжин төөрсөн, эсвэл арройод унасан эсвэл өвс усгүйгээс харангадан үхсэн байх.
Замаас тусгаарлан барьсан хашаандаа ойртон ажиглавал элсний захад фургон зогсож байна. Сайн харъя гэтэл жин үдийн наранд халсан асфальтан зам дээрх утааны өнгөтэй манан саад болоод болсонгүй.
За юу гэмээр байна даа гэж мориндоо хандан хэлээд энэ лав жуулчид байх гэлээ.
Сандия уулыг хүрээлэн орших цөлийн өөрийн ер бусын догшин ширүүн байдал нь гоо сайхан болж анхаарлыг татах агаад нүцгэн, үржил шимгүй, ховорхон хурц тод өнгийн өнгөр нь өөрөө өөртөө аюултай нууцтай харагдуулах ажгуу. Заримдаа энд жуулчид зугаацан цэнгэх, хөлийнхөө чилээг гаргах, байгалийн үзэмжийг сониучирхон орж ирчихээд хүчээ тооцоололгүйгээс ийм халуунд байдлыг дүгнэн цэгнэхэд ч хэцүү дэндүү хол явчихсан байдаг.
Тун бага явсан юм шиг санагддаг ч хэдхэн агшны дараа харахад л амьдралгүй цөл мэт санагдах болно.
Харин эргэн явах замд үргэлж л хүч дутагддаж байдаг.
Хориод алхаад л Алмаз ахин зөрүүдэлж эхэлллээ.
Алив явья л даа. Ухаантай морь шүү гэж ятган оролдох боловч мор нь толгой сэгсрэн, гутлыг нь хазахыг оролдоно. Энэ нь эндээс огт хөдлөхгүйн баталгаа тэмдэг.
Түүний чихээ хулмалзуулан татваганах байдал нь одоо давираад ямар ч нэмэргүй, зөрүүд занг нь хүчээр дийлэхгүй нь тодорхой.
Тэгвэл больж үз, айхтар хорлогч минь тэгээд зогсож бай. Энни мориноосоо дэвхэрч буугаад, жинсэндээ гараа арчин фургон тийш гэлдрэв. Хэн энд машинаа тавьсныг бодон нүдээрээ хайна. Фургонд арван метр ч хүрээгүй байхад ялааны дүнгэнэх чимээг сонслоо.
Муу совин татан дотор палхийсэн боловч тэр зогссонгүй. Хашаа зүв зүгээр байна. Төмөр утас нь бүтэн, шон нь байрандаа. Бохирдон замын тоосонд дарагдсан болохоос уул нь фургон хар ногоон өнгөтэй байсан бололтой.
Юу ч болсон дуудаад үзье. Хөөе, энд хүн байна уу?
Чимээгүй, зөвхөн зөгийний үүр сандаах шиг ялаанууд дүнгэнэлдэнэ. Салхи ар нуруунаас нь ёвролоо.
Энни бутыг тойрон газар луу хальт хармагцаа:
Бурхан минь, ямар аймшигтай юм бэ? гэж дуу алдан гэдсээ барьж авлаа.
Үгүй, энэ бол төөрсөн үнээ биш байлаа.
Газарт ер бусын хачин байдлаар гараа хөлөө алдлан, нүүрээрээ уруу харж хэвтэх хоёр хүүр байлаа. Тэдгээрийн дээр үй түмэн тосны хар ялаанууд нэгэнтээ дэгдэн нисэж, нэгэнтээ шавааран овооролдон бууна. Холгүйхэн хэдэн алхмын цаана харцага шувуу далавчаа яаралгүй дэвэн сууна. Тэр хошуугаа тас тас хийлгэх аж.
Энни хурдан эргэж, нүдээ анивчин, цээжээ бөхийлгөн, хоолойд тулж ирэх огиудсаа байдаг хүчээрээ барилаа.
Эргэлзээ алга, түүний өмнө хүний хүүр байна. Тэдний хэлбэрийг харахад л шууд ойлгомжтой.
Өөр нэг зүйл нь наранд тэдний нүдэнд ялаан сүрэг шавж, дээр нь арьсыг нь өвчсөн бололтой.

Дискрет математик ба онолын мэдээлэлзүйн олимпиад

Уг олимпиад нь Дискрет математик, өгөгдлийн бүтэц, онолын информатикийн хичээлийг сонирхон судалдаг сурагчдын дунд явагддаг ОХУ-ын мэргэжлийн олимпиадуудын нэг юм. Энэ олимпиадад тэргүүн байруудад орсон сурагчдад мэргэжлээрээ ОХУ-ын их дээд сургуулиудад шууд элсэн орж суралцах эрх олгодог.

Нийт гурван шаттай ба хугацааг доор үзүүлэв:

- Бэлтгэл шат. 12 сарын 17-н хүртэл. Сургалт. Онлайнаар оролцож болно. Заавал оролцох албагүй. Олимпиадын вэб хуудас: http://dmti.ipo.spb.ru/landing#page-top

- Шалгаруулалтын шат. 12 сарын 16-нд ШУТИС-ийн МХТС дээр болно. Цаг болон ангийг өмнөх өдөр нь энд гаргана. Сурагч бүрийн хувьд бодлогуудыг бодоход ууд 3 цаг өгнө. Бодлогыг бодохдоо интерактив байдлаар автомат, Тьюрингийн машин, регуляр илэрхийлэл гэх мэтийг апплет ашиглан байгуулна. Тодорхой босго оноог давсан оноо авсан сурагчдад Эцсийн шатанд оролцох эрх өгнө.

- Эцсийн шат. 2017 оны 3 сарын 25. Санкт-Петербург, Саранск, Тверь хотын их сургуулиуд дээр болно.

Бодлогын төрөл:

1. Логик элементүүд (And, Or, Xor, Not)
2. Төгсгөллөг автомат
3. Регуляр илэрхийлэл
4. Граф
5. Хослолын онол (Комбинаторик)
4. Тьюрингийн машин
5. Тарскийн ертөнц

Бэлтгэл болон Шалгаруулалтын шатны талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг khuder@must.edu.mn хаягаар болон 99068710 утсаар авна уу.

Хорватын програмчлалын онлайн олимпиад #1

Сүүлийн 3 бодлого:

Бодлого Mag
Бодлого Kralj
Бодлого Vjeτtica

Хорватын Програмчлалын Онлайн Цуврал Олимпиадууд эхэллээ. Монголын Мэдээлэлзүйн Олимпиадыг Зохион байгуулах Хорооноос 2015 онд хийсэн тохиролцооны дагуу энэ жил ч мөн уг олимпиадуудын бодлогууд монгол хэл дээр орчуулагдсан байх болно. Та бүхэн өргөнөөр оролцоно уу.

Хуваарь:

Хорватын Програмчлалын Онлайн Олимпиад #1
2016-10-15 22:00 (Улаанбаатарын цагаар)

Хорватын Програмчлалын Онлайн Олимпиад #2
2016-11-05 22:00 (Улаанбаатарын цагаар)

Хорватын Програмчлалын Онлайн Олимпиад #3
2016-11-26 22:00 (Улаанбаатарын цагаар)

Хорватын Програмчлалын Онлайн Олимпиад #4
2016-12-17 22:00 (Улаанбаатарын цагаар)

Хорватын Програмчлалын Онлайн Олимпиад #5
2017-01-14 22:00 (Улаанбаатарын цагаар)

Хорватын Програмчлалын Онлайн Олимпиад #6
2017-02-04 22:00 (Улаанбаатарын цагаар)

Хорватын Програмчлалын Онлайн Олимпиад #7
2017-03-04 22:00 (Улаанбаатарын цагаар)

Зуны болон өвлийн цагийн шилжилтээс болж нэг цагаар зөрж магадгүйг анхаарна уу.

Мөн 2017 оны 3 сарын 25-нд болох Хорватын Улсын Мэдээлэлзүйн олимпиадыг орчуулах эрхийг авсан эсэхээ хавар мэдэгдэх болно.

http://hsin.hr/coci/

2015 оны Олон улсын мэдээлэлзүйн олимпиадад оролцох сурагчдаас ШУТИС, МХТС-ээс авсан сорилын бодлого, тест

Сум
Сегмент
Ундааны автомат
Сонгууль

u.cs101 "Алгоритм ба програмчлал" хичээлийн 70 оноо

Оноогоо хараад, орхигдсон оноо байвал 2015 оны 12 сарын 19-ний 13.00 цагаас өмнө мэйл бичээрэй.

ЭНД дарж оноогоо харна.

u.cs101 "Алгоритм ба програмчлал" хичээлийн лекцүүд

Лекц №1

u.cs101 "Алгоритм ба програмчлал" Лекц №1 from Khuder Altangerel

Лекц №2

u.cs101 "Алгоритм ба програмчлал" Лекц №2 from Khuder Altangerel

Лекц №3

u.cs101 "Алгоритм ба програмчлал" Лекц №3 from Khuder Altangerel

Лекц №4

u.cs101 "Алгоритм ба програмчлал" Лекц №4 from Khuder Altangerel

Лекц №5

u.cs101 "Алгоритм ба програмчлал" Лекц №5 from Khuder Altangerel

Лекц №6

u.cs101 "Алгоритм ба програмчлал" Лекц №6 from Khuder Altangerel

Лекц №7

u.cs101 "Алгоритм ба програмчлал" Лекц №7 from Khuder Altangerel

Translation error in Mongolian Windows 8.1 interface

When you copy a big file from one location to another you can see a dialog box:



The word "about" has at least two widely used senses:
1. approximately
2. regarding

In Mongolian version the word "about" was translated into "тухай" which is the second sense. It makes Mongolian users think about philosophical meaning of seconds or time. :D. For me I remember about the book by great scientist Stephen Hawking "A brief history of time".

U.CS101 "Алгоритм ба програмчлал" хичээлийн бие даалт №3

ЭНД дарж татаж авна.

ШУТИС-ийн МХТС-ийн 2014-2015 оны хичээлийн жилийн намрын улиралд "Програм хангамж" мэргэжлээр хамгаалагдсан бакалаврын дипломын ажлууд

1. Гар утас ашиглан интернетээр дуудлага хийх гар утасны програм
2. Зар сурталчилгаатай ажиллах гар утасны програм
3. Арматур бүтээцийн үйлдвэрийн онлайн худалдаа
4. Электрон худалдаа
5. Байт харвааны холбооны вэбсайт
6. Үл хөдлөх хөрөнгө зуучлалын сайт
7. Цахим номтой ажиллах гар утасны програм
8. Танилцах онлайн систем болон гар утасны програм
9. Электрон худалдаа
10. Зочид буудлын өрөө захиалгын нэгдсэн, онлайн систем
11. Хэрэглэгчтэй харилцах менежментийн систем
12. "Шагайн наадгай" гар утасны тоглоом
13. Мал эмнэлгийн зориулалттай эм, эмнэлгийн хэрэгсэл импортлох, түүнд туслах систем
14. Ажилд зуучлах онлайн систем
15. Англи хэлний үг цээжлүүлэх гар утасны програм
16. Нийтийн тээврийн цахим төлбөрийн систем
17. Валютын ханшийг урьдчилан тооцоолох систем

pdf бичиг баримтуудыг эндээс үзэж болно.

76. Жон Рокфеллер (John Rockefeller)

"Эд баялаг бол агуу их ивээл эсвэл агуу их хараал юм"



Газрын тос - энэ үнэт бодисгүйгээр оршин тогтнож чадахаа байсан одоо үеийн хувьд "хар алт" гэж нэрлэгддэг. Газрын тосны салбар бол одоогийн соёл иргэншлийн нэг гол тулгуур билээ. Түүний түүхийн эхний хуудсан дээр анх XIX зууны эцсээр америкийн Пенсильвани мужид яаж анхны газрын тосны цооногийг өрөмдсан тухай гардаг. Анх газрын тосны олборлолтыг найдваргүй бизнес гэж үзэж байсан боловч удалгүй тэр нь тун удалгүй дэлхий дээрх үйлдвэрлэлийн хамгийн ашигтай салбар болсон юм. Энэ салбарын үүсэлд америкийн үйлдвэрлэгч Жон Рокфеллер асар их үүрэг гүйцэтгэжээ.
Тэрээр өрсөлдөгчдөө хайр найргүй замаасаа зайлуулсаар дэлхийн бизнесийн тэргүүлэгчдийн эгнээнд эргэлт буцалтгүйгээр гарч ирсэн. Зарим хүмүүсийн хувьд Рокфеллер аймшигтай, өрөвдөх сэтгэлгүй хүн байсан бол заримынх нь хувьд тэрээр хандивын ажилд үлгэрт гардаг шиг их хөрөнгө өгч байсан буянтан байсан юм.

75. Тереза эх (Mother Teresa)

(1910-1997)

"Зүтгэхийн тулд гараа, хайрлахын тулд зүрхээ өг"



Тереза эх - цагаан сари, хуучин сандалаараа төвөггүй танигддаг тэрээр мянга мянган хүмүүсийн хувьд жинхэнэ сахиусан тэнгэр нь болж байлаа. Сайн санаат гэлэнмаа эд баялаг, нэр хүндэд тэмүүлдэггүй, харин өөрийн ганц зорилгоо өвчтэй, сул, дарлагдсан нэгэнд туслах гэж тодорхойлжээ. Түүний хувьд хүний үндэстэн, шашин болон нийгмийн ялгаа чухал бус байсан ба хүн бүрийг Бурхны хүүхдүүд гэж нэрлэн хайрлаж, амьдралыг нь аварч байлаа. Түүнийг гэгээнтэн гэж өргөмжилсөн боловч тэрээр хүнийг эдгээдэггүй харин түүнд найдвар болон хайрыг хүртээдэг байсан нь ихэвчлэн жинхэнэ гайхамшиг болдог байжээ. Тереза эхийн гэрэлтсэн нүд болон сайхан инээмсэглэл нь Калькуттын ядуусын хорооллынхны ч, нэртэй улстөрчид, бизнесменууд, сүмийнхэн гэх мэт дэлхийн нэртэй хүмүүсийн ч сэтгэлийг хөдөлгөдөг байв. Тэрээр үргэлж "Өөрийгөө бусад хүмүүсийн төлөө зүтгэхэд зориулах нь л их баяр баяслыг авчирдаг" гэж хэлдэг байсан ба бүх амьдралынхаа туршид хэрэгцээтэй хүмүүст хайрыг тарааж зовлонг нь хуваалцсаар байжээ.

Өвөл ПХ-аар төгссөн бакалавруудын дипломын ажлууд

1 Цэвээнхүү Энхтулга Гар утас ашиглан интернетээр дуудлага хийх апп Магистр Ж. Золжаргал
2 Арсланбаатар Ганбаатар Гар утас ашиглан интернетээр дуудлага хийх апп Магистр Ж. Золжаргал
3 Сауей Сатжан Зарын апп Магистр Ж. Золжаргал
4 Дашбазар Түвшинжаргал Дунд сургуулийн тестийн програм Док /Ph.D/ A. Хүдэр
5 Андбат Ачболд Төмөр замын билет захиалгын онлайн систем Магистр Б. Удвалцэцэг
6 Мөнхбат Тэгшбаяр Арматур бүтээцийн үйлдвэрийн онлайн худалдаа Магистр Б. Сод-Од
7 Цогбадрах Бадралсайхан Электрон худалдаа Магистр Б. Сод-Од
8 Батчулуун Оргил Монгол сурын холбооны вэбсайт Док /Ph.D/, дэд проф А. Алтангэрэл
9 Дарамбазар Заяа Үл хөдлөх хөрөнгө зуучлалын сайт Док /Ph.D/ Ч. Эрдэнэбат
10 Энхбаатар Мөнхбаатар Цахим номын апп Док /Ph.D/, дэд проф Б. Батзолбоо
11 Мөнхтүвшин Сугарсайхан Танилцах онлайн систем болон мобайл апп Док /Ph.D/ Ч. Эрдэнэбат
12 Пүрэвсүрэн Батхишиг Электрон худалдаа Док /Ph.D/, дэд проф Б. Батзолбоо
13 Нарангэрэл Мөнхтайван Танилцах онлайн систем болон мобайл апп Док /Ph.D/ Ч. Эрдэнэбат
14 Ганбаатар Батбаяр Зочид буудлын өрөө захиалгын нэгдсэн, онлайн систем Магистр Ж. Золжаргал
15 Нар-Очир Адъяасүрэн Хэрэглэгчтэй харилцах менежментийн систем Магистр Б. Сод-Од
16 Батбаяр Жамсрандорж "Шагайн наадгай" гар утасны тоглоом Магистр Ж. Золжаргал
17 Батмөнх Одбаяр "Шагайн наадгай" гар утасны тоглоом Магистр Ж. Золжаргал
18 Баярцогт Ууганбаяр Мал эмнэлгийн зориулалттай эм, эмнэлгийн хэрэгсэл импортлох лицензийн бүртгэлийн систем Магистр Б. Гүндсамбуу
19 Мөнхбаяр Тавилан Ажил зуучлалын онлайн систем Магистр Б. Удвалцэцэг
20 Ганбаатар Алтангэрэл Англи хэлний үг цээжлүүлэх апп Магистр Ж. Золжаргал
21 Цогтбаатар Мөнхтэнгэр Нийтийн тээврийн цахим төлбөрийн систем Магистр Б. Удвалцэцэг
22 Гантөмөр Билгүүн Валютын ханшийг урьдчилан тооцооллын систем Магистр Б. Удвалцэцэг

Хавтас

Хувь хүний орлогын албан татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт эдлүүлэхэд бүрдүүлэх материалын жагсаалт

Интернетээс хоёр дахь жилдээ татварын буцаалт авахад бүрдүүлэх материал хайгаад олигтой материал олсонгүй. Харин дүүргээс өнгөрсөн жил авсан үрчгэр цаасан дээр эхний, хоёр дахь жилийн бүрдүүлэх материал гээд ийм юм байжээ.



Бүр дэлгэрэнгүй нь энд байна.

Дэд тэмдэгт мөр хайх Морисс-Праттын алгоритм

Энэ алгоритм нь бүх боломжийг шалгах алгоритмын үед хийгдэж байсан х тэмдэгт мөрийн зүүнээс баруун тийш чиглэлтэй, нэг тэмдэгтийн алхамтай шилжилтүүдийн алхмыг уртасган, тоог багасгадаг.


n урттай y тэмдэгт мөрөөс m урттай х тэмдэгт мөрийг хайж байна гэж үзье. Тухайн тохиолдолд у тэмдэгт мөрийн j дэх тэмдэгтээс (0≤j
Моррис-Праттын алгоритм дахь шилжилт (v нь u-гийн хил болно)

Алгоритмын бэлтгэл ажиллагаа болох mpNext хүснэгтийг байгуулах хугацаа O(m) ба ажиллах нийт хугацааг O(n+m) гэж үнэлж болно.

Жишээ:
void preMp(char *x, int m, int mpNext[]) {
int i, j;

i = 0;
j = mpNext[0] = -1;
while (i < m) { while (j > -1 && x[i] != x[j])
j = mpNext[j];
mpNext[++i] = ++j;
}
}


void MP(char *x, int m, char *y, int n) {
int i, j, mpNext[XSIZE];

/* Preprocessing */
preMp(x, m, mpNext);

/* Searching */
i = j = 0;
while (j < n) { while (i > -1 && x[i] != y[j])
i = mpNext[i];
i++;
j++;
if (i >= m) {
OUTPUT(j - i);
i = mpNext[i];
}
}
}

74. Ганнибал (Hannibal Barca)

"Тайван байдалдаа орсон улсыг зөвхөн зэр зэвсгийн дуу л сэрээж чадна"

(МЭӨ 247-183)



МЭӨ III зууны үед Газрын дундад тэнгисийн баруун хэсэгт Ромоос гадна Карфаген гэсэн хүчирхэг улс байжээ. Эдгээр улсууд ноёрхох байр суурийн төлөө урт удаан хугацааны, хатуу ширүүн дайныг эхлүүлсэн байна. Пунийн гэж нэрлэгдэх гурван дайн болж өнгөрчээ. Эцсийн эцэст Ромчууд тэмцэлд ялсан байна. Гэвч тэдний хойч үеийнхэн олон зууны дараа ч гэсэн Пунийн II дайны үед Ромын оршин суугчдад аймшиг төрүүлж байсан карфагены жанжин Ганнибалын тухай дурссаар байлаа. Ромынхны хувьд "Ганнибал гадаа ирлээ!" гэсэн үг нь хүмүүсийг асар их аюулаас сэрэмжлүүлэн, болгоомжтой байхыг анхааруулсан үг болон хувирсан байна.
Өөр нэг зүйл нь карфагены жанжны тухай зөвхөн ромын түүхчдийн бүтээлээс л олж уншиж болдог явдал билээ. Гайхалтай нь тэд өөрийн заналт дайсны тухай их л биширсэн, хүндэтгэсэн байдалтайгаар бичсэн байдаг юм.

IIT101 - Компьютерийн технологийн үндэс. Лекц №1

Энд дар

Компьютерийн ухаан мэргэжлээр үзэх мэдлэгийн нэгж (Knowledge Unit)

№.KA (Мэдлэгийн муж), KU (Мэдлэгийн нэгж).Монгол
1.AL, Basic Analysis.Үндсэн Шинжилгээ
2.AL, Algorithmic Strategies.Алгоритмын Стратеги
3.AL, Fundamental Data Structures and Algorithms.Өгөгдлийн бүтэц ба алгоритмын үндэс
4.AL, Basic Automata Computability and Complexity.Автоматын үндсэн тооцоолол ба үнэлгээ
5.AR, Digital logic and digital systems.Тоон логик ба тоон систем
6.AR, Machine level representation of data.Өгөгдлийн машины түвшний дүрслэл
7.AR, Assembly level machine organization.Ассемблерийн түвшний машины зохион байгуулалт
8.AR, Memory system organization and architecture.Санах ойн системийн зохион байгуулалт ба архитектур
9.AR, Interfacing and communication.Интерфейс ба харилцаа
10.CN, Introduction to Modeling and Simulation.Загварчлал ба симуляцийн үндэс
11.DS, Sets, Relations, and Functions.Олонлог, харьцаа ба функц
12.DS, Basic Logic.Үндсэн логик
13.DS, Proof Techniques.Баталгааны техник
14.DS, Basics of Counting.Тооцооллын үндэс
15.DS, Graphs and Trees.Граф ба мод
16.DS, Discrete Probability.Дискрет магадлал
17.GV, Fundamental Concepts.Үндсэн зарчим
18.HCI, Foundations.Үндсэн зарчим
19.HCI, Designing Interaction.Харилцан үйлчлэлийн зохиомж
20.IAS, Foundational Concepts in Security.Аюулгүй байдлын үндсэн зарчим
21.IAS, Principles of Secure Design.Аюулгүй зохиомжийн зарчим
22.IAS, Defensive Programming.Хамгаалалтын програмчлал
23.IAS, Threats and Attacks.Аюул ба довтолгоо
24.IAS, Network Security.Сүлжээний аюулгүй байдал
25.IAS, Cryptography.Криптограф
26.IM, Information Management Concepts.Мэдээллийн удирдлагын зарчим
27.IM, Database Systems.Өгөгдлийн сангийн систем
28.IM, Data Modeling.Өгөгдлийн загварчлал
29.IS, Fundamental Issues.Үндсэн асуудал
30.IS, Basic Search Strategies.Хайлтын үндсэн стратеги
31.IS, Basic Knowledge Representation and Reasoning.Мэдлэгийн үндсэн дүрслэлүүд ба гаргалгаа
32.IS, Basic Machine Learning.Машинан сургалтын үндэс
33.NC, Introduction.Оршил
34.NC, Networked Applications.Сүлжээний програм
35.NC, Reliable Data Delivery.Өгөгдлийн найдвартай хүргэлт
36.NC, Routing and Forwarding.Чиглүүлэлт ба дамжуулалт
37.NC, Local Area Networks.Дотоод сүлжээ
38.NC, Resource Allocation.Нөөц хуваарилалт
39.NC, Mobility.Хөдөлгөөнт сүлжээ
40.OS, Overview of Operating Systems.Үйлдлийн систем
41.OS, Operating System Principles.Үйлдлийн системийн зарчим
42.OS, Concurrency.Зэрэгцээ боловсруулалт
43.OS, Scheduling and Dispatch.Төлөвлөлт ба диспетчер
44.OS, Memory Management.Санах ойн удирдлага
45.OS, Security and Protection.Аюулгүй байдал ба хамгаалалт
46.PD, Parallelism Fundamentals.Параллельчлалын үндэс
47.PD, Parallel Decomposition.Параллель задлал
48.PD, Communication and Coordination.Холбоо ба Зохицуулалт
49.PD, Parallel Algorithms, Analysis, and Programming.Параллель алгоритм, шинжилгээ ба програмчлал
50.PD, Parallel Architecture.Параллель архитектур
51.PL, Object-Oriented Programming.Объект хандлагат програмчлал
52.PL, Functional Programming.Функционал програмчлал
53.PL, Event-Driven and Reactive Programming.Үзэгдэлд суурилсан болон реактив програмчлал
54.PL, Basic Type Systems.Төрлийн үндсэн систем
55.PL, Program Representation.Програмын дүрслэл
56.PL, Language Translation and Execution.Хэлний хөрвүүлэлт ба биелэлт
57.SDF, Algorithms and Design.Алгоритм ба Зохиомж
58.SDF, Fundamental Programming Concepts.Програмчлалын Үндсэн Зарчим
59.SDF, Fundamental Data Structures.Үндсэн Өгөгдлийн Бүтэц
60.SDF, Development Methods.Хөгжүүлэлтийн арга
61.SE, Software Processes.Програм хангамжийн Процесс
62.SE, Software Project Management.Програм хангамжийн Төслийн Удирдлага
63.SE, Tools and Environments.Хэрэгсэл ба Орчин
64.SE, Requirements Engineering.Шаардлагын Инженерчлэл
65.SE, Software Design.Програм хангамжийн Зохиомж
66.SE, Software Construction.Програм хангамжийн Бүтээлт
67.SE, Software Verification Validation.Програм хангамжийн Шалгалтын Баталгаажуулалт
68.SE, Software Evolution.Програм хангамжийн Үнэлгээ
69.SE, Software Reliability.Програм хангамжийн Найдвартай байдал
70.SF, Computational Paradigms.Тооцооллын парадигм
71.SF, Cross-Layer Communications.Түвшин хоорондын Харилцаа
72.SF, State and State Machines.Төлөл ба Төлвийн Машин
73.SF, Parallelism.Параллельчлал
74.SF, Evaluation.Үнэлгээ
75.SF, Resource Allocation and Scheduling.Нөөц Хуваарилалт ба Төлөвлөлт
76.SF, Proximity.Төсөөтэй байдал
77.SF, Virtualization and Isolation.Виртуалчлал ба Тусгаарлалт
78.SF, Reliability through Redundancy.Илүүдлээр Найдвартай байдал үүсгэх
79.SP, Social Context.Нийгмийн Орчин
80.SP, Analytical Tools.Шинжилгээний Хэрэгсэл
81.SP, Professional Ethics.Мэргэжлийн Ёс зүй
82.SP, Intellectual Property.Оюуны Өмч
83.SP, Privacy and Civil Liberties.Хувийн мэдээлэл ба Иргэний Эрх чөлөө
84.SP, Professional Communication.Мэргэжлийн Харилцаа
85.SP, Sustainability.Тогтвортой байдал

Эх сурвалж: Computer Science Curricula 2013

Компьютерийн ухаан (Computer Science) мэргэжлээр үзэх мэдлэгийн хүрээ (Knowledge Area)

№.Код,Англи,Монгол
1.AL,Algorithms and Complexity,Алгоритм ба Үнэлгээ
2.AR,Architecture and Organization,Архитектур ба Зохион байгуулалт
3.CN,Computational Science,Тооцооллын Ухаан
4.DS,Discrete Structures,Дискрет Бүтэц
5.GV,Graphics and Visualization,График ба Визуальчлал
6.HCI,Human-Computer Interaction,Хүн-Компьютерийн Харилцаа
7.IAS,Information Assurance and Security,Мэдээллийн баталгаатай ба аюулгүй байдал
8.IM,Information Management,Мэдээллийн Менежмент
9.IS,Intelligent Systems,Ухаалаг Систем
10.NC,Networking and Communication,Сүлжээ ба Харилцаа холбоо
11.OS,Operating Systems,Үйлдлийн систем
12.PBD,Platform-Based Development,Платформд суурилсан хөгжүүлэлт
13.PD,Parallel and Distributed Computing,Параллель болон Хуваарилагдсан Тооцоолол
14.PL,Programming Languages,Програмчлалын Хэл
15.SDF,Software Development Fundamentals,Програм хангамж Хөгжүүлэлтийн Үндэс
16.SE,Software Engineering,Програм хангамжийн Инженерчлэл
17.SF,Systems Fundamentals,Системийн үндэс
18.SP,Social Issues and Professional Practice,Нийгмийн асуудлууд ба Мэргэжлийн дадлага

Эх сурвалж: Computer Science Curricula 2013