Thursday, September 28, 2006

Санчир гаригаас дэлхийг харахад / Earth from Saturn / Вид на Землю с Сатурна


Тайлбар: Санчир гаригаас авсан энэ зураг дээрх бүдэг цагаан цэг юу байж болох вэ? Энэ бол Дэлхий. Роботон удирдлагатай Cassini сансрын хөлөг онгоц Санчир гаригийг тойрох үедээ өөрийн хуучин гаригаа эргэн харж байна. Санчир гаригаар Нарны хурц гэрлийг хааснаар уг фото зургийн баруун талд бүдэгхэн цэг гарчээ. Уг цэгийг томруулсан зураг дээр сарны харагдах тал руу бага зэрэг сунасан нь ажиглагдана. Дэлхий дээрх их хэмжээний усны гадаргуу нь түүнээс ойх нарны гэрлийг цэнхэрдүү болгоход нөлөөлдөг. Дэлхий бол зургаа гаруй тэрбум хүн болон 1029 прохлорококкын эх нутаг юм.

Explanation: What's that pale blue dot in this image taken from Saturn? Earth. The robotic Cassini spacecraft looked back toward its old home world earlier this month as it orbited Saturn. Using Saturn itself to block the bright Sun, Cassini imaged a faint dot on the right of the above photograph. That dot is expanded on the image inset, where a slight elongation in the direction of Earth's Moon is visible. Vast water oceans make Earth's reflection of sunlight somewhat blue. Earth is home to over six billion humans and over one octillion Prochlorococcus.

Пояснение: Что за бледно-голубая точка видна на этом изображении, полученном с Сатурна? Это - Земля. Автоматический космический аппарат Кассини, обращающийся вокруг Сатурна, в начале этого месяца посмотрел назад, на свой старый родной мир. Используя Сатурн, чтобы заслонить яркое Солнце, Кассини удалось запечатлеть слабую точку, которая видна справа на этой фотографии. На врезке показано увеличенное изображение Земли, можно заметить, что оно немного вытянуто в направлении Луны. Огромные океаны, наполненные водой, окрашивают отраженный Землей солнечный свет в голубоватый оттенок. На Земле обитает более шести миллиардов человек и более 100 октильонов (1029) прохлорококков (prochlorococcus - вид фитопланктона).

Saturday, July 22, 2006

Ангараг гариг дээрх гадны биет / Strangers on Mars / Странники на Марсе

Тайлбар: Энэ бол Ангараг гаригийг судлах Спирит станцын өвлийн байрлалаас хад чулуу бүхий Гусевийн тогоо руу харсан зураг юм. Хар чулуунууд болон алсад харагдах толгод нь энэ хавийн газрын онцлог боловч яг камерын өмнө байгаа хоёр цагаан өнгийн чулуу нь Спиритийн нэгэн адил Улаан гаригийнх биш бөгөөд төмөр солир байж магад гэж таамаглагдаж байгаа. Антарктидын газруудын нэрээр албан бус байдлаар нэрлэгдээд байгаа уг хоёр чулуунд “Zhon Shan” болон “Аланы толгод” гэсэн нэр өгсөн. “Zhon Shan” гэдэг нь Хятад улсын Антарктид дахь баазын нэр юм. “Аланы толгод” гэдэг нь мөстсөн газар байдаг ба тэндээс Ангарагийн солирууд ихээр олдсон бөгөөд Ангарагийн микробын чулуужсан хэлбэрийг агуулсан шинжтэй гэж үздэг ALH84001 хэмээх маргаантай солир ч олдсон байдаг.

Explanation: This view from the winter station of Mars Exploration Rover Spirit, looks across the rock strewn landscape of Gusev Crater. The dark boulders and distant hills are characteristic of the region, but the two light colored rocks in the foreground of this cropped image are - like Spirit itself - most probably strangers to the Red Planet, believed to be iron meteorites. Informally named for sites in Antarctica they have been dubbed "Zhong Shan" and "Allan Hills." Zhong Shan is the Antarctic base of the People's Republic of China. Allan Hills is the icy location where many Martian meteorites have been found on planet Earth, including the controversial ALH84001, suggested to contain evidence for fossilized Martian microbial life.

Пояснение: Эта фотография была сделана с места зимней стоянки марсохода Спирит и охватывает каменистый ландшафт кратера Гусева. Для этой холмистой местности характерны разбросанные темные камни, тогда как на переднем плане фотографии вы видите светлые булыжники. Они, как и Спирит, скорее всего, являются странниками на Красной планете, в частности, вполне возможно, что это железные метеориты. Неофициально эти булыжники назвали как и области в Антарктиде - "Жонг Шан" и "Холмы Аллана". Жонг Шан - место в Антарктиде, где находится антарктическая база Китая. Холмы Аллана - ледяная местность, где было обнаружено множество метеоритов с Марса, в том числе ALH84001, который предположительно содержит окаменелые марсианские микробы.

Wednesday, August 24, 2005

Эпиметей: Санчирын жижиг сар / Epimetheus: A Small Moon of Saturn / Эпиметей: маленький спутник Сатурна


Тайлбар: Эпиметей яаж үүссэн бэ? Одоогоор хэн ч хангалттай хариу өгч чадахгүй байгаа. Энэ асуултанд хариу өгөх оролдлого хийхийн тулд энэ жижигхэн сарны өндөр нягтаршилтай зургийг саяхан Санчирын хиймэл дагуул болох Кассини аппаратаас авсан байна. Зарим үед Эпиметей Санчирыг өөр нэг дагуул болох Янусын өмнүүр заримдаа араар нь тойрдог. Долоон сарын дундуур авсан энэ зураг дээрх тогоогоор бүрхэгдсэн гадаргуу нь уг сарны дээр үед үүссэн болохыг харуулж байна. Эпиметейн хэмжээ нь ойролцоогоор 115 км. Түүний татах хүч нь маш бага тул өөрийн гадаргаа бөмбөрцөг хэлбэрэй болгож өөрчлөхөд хангалттай бус байдаг.

Explanation: How did Epimetheus form? No one is yet sure. To help answer that question, this small moon has recently been imaged again in great detail by the robot spacecraft Cassini now orbiting Saturn. Epimetheus sometimes orbits Saturn in front of Janus, another small satellite, but sometimes behind. The above image, taken last December, shows a surface covered with craters indicating great age. Epimetheus spans about 115 kilometers across. Epimetheus does not have enough surface gravity to restructure itself into a sphere. The flattened face of Epimetheus shown above might have been created by a single large impact.


Пояснение: Как образовался Эпиметей? Пока никто не может дать окончательного ответа. Чтобы попытаться дать ответ на этот вопрос, изображения маленького спутника с высоким разрешением недавно были снова получены автоматическим космическим аппаратом Кассини, обращающимся вокруг Сатурна. Иногда Эпиметей движется по своей орбите вокруг Сатурна перед другим маленьким спутником - Янусом, а иногда позади него. Это изображение в искусственных цветах, полученное в середине июля, показывает покрытую кратерами поверхность, что свидетельствует о ее древности. Размер Эпиметея - около 115 километров. Сила тяготения на поверхности Эпиметея слишком мала и не может придать ему сферическую форму.

Sunday, March 6, 2005

Тихо ба Коперник: Саран дээрх цацрагтай тогоонууд / Tycho and Copernicus: Lunar Ray Craters / Тихо и Коперник: лунные кратеры с лучами


Тайлбар: Дуран эсвэл жижиг телескопоор Сар руу харахад түүний гадаргуу төрөл бүрийн цохилтуудын ул мөрөөр дүүрсэн байдаг. Сарны хэсэгчилсэн фазын үед терминаторын дагуу байрласан тогоонууд урт тод сүүдэр тусгаж өөрийн хэлбэрийг харуулна. Харин бүтэн сартай үед зарим тогоонууд нь тэндээс гарсан цацрагуудын системтэй юм шиг харагддаг. Энэхүү сарны тодорхой зураг дээр сарны хоёр алдартай, цацрагт тогоог харуулсан байна: Коперник (зүүн дээд), Тихо (баруун доод). Аль аль нь тогоог үүсгэсэн цохилтын үед цацагдсан чулуулгаар үүссэн цайвар өнгийн урт цацрагуудтай. Ер нь энэ хоёрын цацрагууд сарны гадаргуу дээгүүр гарсан байгаа тул залуу тогоонууд юм. 85 км-ийн өргөтэй Тихо нь сарны наад талд байгаа хамгийн залуу цацрагт тогоо болно. Коперникийн тогоо өөрийнхөө цагаан цацрагуудтай хосолсон хар өнгийн тэнгисээр хүрээлэгдсэн бөгөөд 93 км диаметртэй юм.


Explanation: Dazzling in binoculars or a small telescope, the Moon is pocked with impact craters. During partial lunar phases, the craters along the terminator are cast in dramatic relief by strong shadows. But when the Moon is full some craters seem to sprout systems of bright radial lines or rays. This detailed close-up of the full Moon features two prominent ray craters, Copernicus (upper left) and Tycho (lower right), each with extensive ray systems of light colored debris blasted out by the crater-forming impacts. In general, ray craters are relatively young as their rays overlay the lunar terrain. In fact, at 85 kilometers wide, Tycho, with its far reaching rays, is the youngest large crater on the nearside. Crater Copernicus, surrounded by dark mare which contrast nicely with its bright rays, is 93 kilometers in diameter.

Пояснение: Поражающая своим великолепным видом в бинокль или небольшой телескоп, поверхность Луны испещрена ударными кратерами. Во время частичных лунных фаз кратеры, расположенные вдоль терминатора, отбрасывают длинные тени, подчеркивающие их рельеф. Но когда Луна полная, некоторые кратеры кажутся окруженными системами ярких радиальных линий или лучей. На этом подробном снимке полной Луны видны два известных кратера с лучами, Коперник (вверху слева) и Тихо (внизу справа). Каждый из них имеет протяженную систему лучей, образованную светлыми породами, выброшенными при ударе, сформировавшем кратер. В общем, кратеры с лучами сравнительно молоды, так как их лучи покрывают лунный рельеф. На самом деле, кратер Тихо, имеющий 85 км в поперечнике, со своей протяженной системой лучей, является самым молодым большим кратером на обращенной к Земле стороне Луны. Кратер Коперник, окруженный темным морем, красиво контрастирующим с яркими лучами, имеет диаметр 93 км.

Sunday, February 10, 2002

Монголын Сар / Moon Over Mongolia / Луна над Монголией

Тайлбар: Үүл болон хотын гэрлийг нэвтлэн Монголын нийслэл Улаанбаатар хотод шинэ сар тэнгэрийн баруун хаяан дээр байрлаж байна. Энэ хагас сар нь хоёр өдрийн настай шинэ сар юм. Уг зургийг 1997 оны 3 сарын 10-нд авсан. Сарны шөнийн тал нь ч бас дэлхий дээрээс ойсон нарны гэрлээс болж харагдана. Сарны яг доор Санчир гариг үүлний цаанаас тод харагдаж байна. Тэнгэрийг ажиглагчид 2002 оны 2-4 саруудад сарыг Санчир гаригийн өмнүүр гарахыг харна. Санчир сараар халхагдахыг харах хамгийн тохиромжтой тохиолдол нь Хойд Америкт 2 сарын 20-нд болно. Энэ үед сарны ¼ фазын үед Санчир гариг сарны харанхуй дискийн цаагуур орно. Зарим ажиглагчид энэ үед Санчирын алдагдсан цагиргийг хайж болох юм.


Explanation: Fighting clouds and the glow of city lights, a young Moon shines over the western horizon of Mongolia's capital, Ulaan-Baatar. The thin sunlit crescent is about 2 days old and strongly over exposed in this image taken on March 10, 1997. The night side of the Moon is also visible due to earthshine - sunlight reflected from the Earth to the Moon. Just below the Moon, bright Saturn shines through the clouds. Skygazers will have a chance to watch the Moon actually pass in front of the ringed planet in February, March, and April this year. In fact, an excellent lunar occultation of Saturn will be visible from parts of North America on February 20th as Saturn disappears behind the dark limb of a first quarter Moon. Some may even take this opportunity to search for Saturn's lost ring.

Пояснение: Борясь с облаками и светом городских огней, молодая Луна сияет над западным горизонтом столицы Монголии, Улан-Батора. Тонкий освещенный солнцем полумесяц начал расти 2 дня назад. На этом снимке, полученном 10 марта 1997 г., он сильно передержан. Ночная сторона Луны также видна благодаря пепельному свету - солнечному свету, отраженному Землей и освещающему Луну. Прямо под Луной, яркий Сатурн сияет сквозь облака. Любители наблюдений смогут увидеть прохождения Луны перед планетой с кольцами в феврале, марте и апреле этого года. Замечательное лунное покрытие Сатурна будет видно в нескольких областях Северной Америки 20 февраля, когда Сатурн исчезнет за темным диском Луны в фазе первой четверти. Некоторые наблюдатели могут даже воспользоваться этой возможностью для поиска потерянных колец Сатурна.

Tuesday, November 4, 1997

Тэнгэрийн вангийн ер бусын дагуулууд / Irregular Moons Discovered Around Uranus / Необычные спутники вокруг Урана

Тайлбар: Тэнгэрийн вангийн энэ хоёр дагуул яаж үүссэн бэ? Өнгөрсөн долоо хоногт энэ холын, хийн гаригт нээгдээгүй байсан, ердийн бус орбиттой хоёр дагуул байгааг тогтоожээ. Ураны хуучин 15 дагуулууд бүгд зөв орбитоор экваторынх нь орчмоор эргэлдэж байдаг. Эдгээрийн ихэнхийг 1986 онд нисч өнгөрсөн Вояжер 2 хөлгөөс нээсэн байна. Хоёр шинэ дагуул нь зөв бус хэлбэртэй бөгөөд ойролцоогоор 100 км-ийн радиустай гэж үзэж байгаа. Шинэ дагуулуудын онцлог нь хуучин дагуулуудынхаа эсрэг чиглэлд эргэлдэж байгаа нь болон Тэнгэрийн вангаас холуур эргэлдэж байдаг нь юм байна. Хэрэв ер бусын дагуулууд нь Бархасбадь, Санчир, Далайн вангийн дагуулуудын адил байдлаар үүссэн гэвэл тэд өмнө нь нарыг тойрон эргэлдэж байгаад татагдсан байж болох юм. Эдгээртэй адил дагуулуудыг хөдөлгөөнөөр нь нээдэг. Нэг дагуулыг нь та дээрх зураг дээр баруунаас зүүн тийш хөдөлж буй байдлаар дугуйлсан байгааг харж байна (хөдөлгөөнийг зогсоохын тулд браузерынхаа stop товчийг дарна уу).

Explanation: Where did these two irregular moons of Uranus originate? Last week two previously undiscovered moons of the distant gas planet were confirmed, the first in irregular orbits. All fifteen previously known moons of Uranus are 'regular', circling near the planet's equator. Most of these were discovered by the passing Voyager 2 spacecraft in 1986. These newly discovered moons are thought to be odd-shaped and about 100 km across. They are considered irregular, though, because they orbit in odd directions and far from Uranus. If Uranus' irregular moons have the same origin as those orbiting Jupiter, Saturn, and Neptune, then they were probably caught from orbits around the Sun. Moons like this are discovered by their motion. One of these moons is shown above as the circled point of light moving from left to right. (To stop the movie from repeating, click "stop" on most browsers.)

Пояснение: Где образовались эти два необычных спутника Урана ? На прошлой неделе было подтверждено наличие ранее неоткрытых спутников этой далекой газовой планеты с необычными орбитами. Все 15 известных спутников Урана движутся по "правильным" орбитам вблизи планетного экватора. Большинство из них были открыты пролетающим мимо космическим аппаратом Вояджер 2 в 1986 году. Считается, что два новых спутника имеют неправильную форму с характерным размером 100 км. Эти спутники необычны тем, что движутся в другую сторону по сравнению с остальными спутниками и что их орбиты расположены далеко от Урана . Если считать, что "неправильные" спутники имеют то же происхождение, что и спутники Юпитера , Сатурна и Нептуна , то, скорее всего, они были захвачены с орбит, по которым они двигались вокруг Солнца . Спутники, подобные этим двум, открывают по их движению. Один из этих спутников Вы видите на картинке, обведенным кружком и движущимся слева направо. Чтобы остановить фильм, нажмите кнопку "stop" на Вашем браузере.

Thursday, September 25, 1997

Саранд халхлагдсан Санчир гариг / Moon Occults Saturn / Покрытие Сатурна Луной

Тайлбар: Америк дахь олон одон орон сонирхогчид Санчир гаригийг Сар халхлахыг харж чаджээ. Өнгөрсөн дөрөв дэх өдөр тод сар Санчир гаригийн өмнүүр гарсан байна. Одон оронч Крис Станек 1.2 метрийн дурангаа ашиглан энэ гайхамшигтай үзэгдлийн зургийг авчээ. Уг дуран нь Аризона дахь Хопкинсийн уулан дээрх Виппл одон орны төвд байдаг. Санчирыг сарны харанхуй дискний цаанаас гарч ирэх үед Станекийн 35 секунд бүрд авсан 4 зургийг ашиглан Вес Коллей энэ хөдөлгөөнт дүрсийг хийсэн. Тод од, гаригууд сарны цаагуур орох нь элбэг үзэгдэл юм. Олон зүйл ажиглагчийн байрлалаас хамаарна.

Explanation: Many stargazers in the U. S. were able to watch a lovely lunar occultation early last Thursday morning as a bright Moon passed in front of Saturn. Using a 1.2 meter reflector, astronomer Kris Stanek had an excellent view of this dream-like event from the Whipple Observatory atop Arizona's Mount Hopkins. This animated gif image was constructed by Wes Colley from 4 frames taken by Stanek at 35 second intervals as the ringed planet emerged from behind the Moon's dark limb. While lunar occultations of fairly bright stars and planets are not extremely rare events, their exact timing depends critically on the observer's location.

Пояснение: Многие наблюдатели в США могли увидеть покрытие Луной Сатурна. Ранним утром в последний четверг яркая Луна прошла перед Сатурном . Используя 1.2-метровый телескоп , астроном Крис Станек сделал красивые снимки этого фантастического события. Телескоп находится в обсерватории Виппл на горе Хопкинса в Аризоне . Вес Коллей составил фильм из четырех кадров, сделанных Станеком через каждые 35 секунд, когда Сатурн появлялся из-за темного лимба Луны . Покрытия Луной ярких звезд и планет не очень редкое явление. Однако многое зависит от места нахождения наблюдателя.