Wednesday, January 21, 2009

Хар энерги цацруулах "Утгын чимэг"

Энэ оны "Утгын чимэг" уралдааны эхний байруудад орсон бүтээлүүдийг олж үзэв. Энэ уралдааныг "Пессимизм" гэж нэрлэх цаг нь болсон мэт.
Нэгдүгээр байранд хөгшнөө цааш нь харуулсан эмээ өөрөө удахгүй чад хийх гэж байгаа тухай өгүүллэг орсон ажээ. Гуравдугаар байранд балар эртний цагт эмэгтэй хүний нүдийг сохолж алдаг байсан тухай өгүүллэг байх юм. Ганц гайгүй өгүүллэг нь тэр хоёрт орсон "Загас мэт" гэсэн өгүүллэг бололтой. Тэнд хүн үхэхгүй харин нэг загас л үхээд байгаа бололтой. Бас нэг өгүүллэг олж үзсэнээ би сайн ухаж ойлгосонгүй. Ухаан дутав. Маш сунжруу өгүүллэг маань хүүхэд асрах газраас эхлээд, Афганистанд хүүхдийг танк дайрч буй тухай урнаар өгүүлж, эцэст нь "Америк хүнтэй бүү суутугай" гэдэг уриагаар дуусч байх юм.
Намайг хүүхэд байхад "Шувуун саарал" гэдэг нэртэй бас нэг уралдаан болдог байж билээ. Тэр л их гоё байсан санагдаад байгаа юм. Одоо ч болж байгаа сонсогдсон. За юу ч гэсэн толгойдоо цугласан хар голдуу энергийг арилгахын тулд "Шувуун саарал" хэмээх өгүүллэгийг www.biirbeh.com сайтаас олж уншив:

"Хөндий талын зэргэлээ мяралзан жирэлзэх нь холоос үзэхэд сонин. Хэдэн жижигхэн юм түүний дунд сүүмэлзэх нь яахин даруй танигдана.
Уудам газар дураар сэлгүүцэх хээр хөдөөгийн цэнгэл, хурдан морины ирэлзэн ирэх эр хүний бахдал, ойртон үзвэл хэдэн залуус морь тарлаж байна.
Сүрэнхүү саарал морины амыг арайхан тогтоож, овооны дэргэд буун, хөлсий нь хусаад, тамхи татан байх бөгөөд ташаа нь тэвхийж, хавирганы яс нь ярайсан, ялгуун саарал морь нь тогтож ядан, гоо сайхан толгойгоо ийш тийш сэжих нь агаарт дэгдэж, үүлэнд умбан алдмаар. Хоёр чихээ солбилзуулан, хааяа нэг шилгээж, эзнийхээ сэтгэлийг баясгана.


Энэ үед удаа дараа хүрч ирсэн хүмүүс түүнийг гайхан магтах бөгөөд шувуун саарал гэж нэрийдэн, Сүрэнхүүгээс шалж, өдий төдий залуу тарган морины үнэ хаялцана.
Сүрэнхүү морины толгойг илбэж худалдахгүй гэнэ.
Цугаар нэгэн зэрэг шувуун саарлын тухай яриа бололцоод оройн шар наранд зүг, зүг гэр гэртээ хоёр гурваараа нийлэлдэн ярилцан исгэрэлдэн одоцгооно.
Үүрийн хаяа гэгээрэхэд, хөмсөг мэт сар далд ороогүй, дэргэдүүр намрын хяруу гялтганаж, тэртээ уулын орой эрвийн сэрвийн үзэгдэнэ. Гэтэл Сүрэнхүү гэрээс гарч, морио барьж эмээллэн мордоод баруун зүг одов.
Өглөөний нар гарахад, нэгэнт хэд хэдэн уул, голыг өнгөрчээ. Сүрэнхүү хөндлөн сууж, холхи газрыг зорин энэ үдэш нэг юманд яарна.
Шувуун саарал нь хазаар даран, хоногийн газрыг өдөрт хүрэхээр тэмүүлэн хатирна. Явах зам мэлцийм цэлгэр, сайхан намрын үес тул, өвсний толгой найгана.
Өмнө биеэр хэрэн давхих гөрөөс уг ёсоор цэнгэлдээд, долгион мэт өнгөрнө.
Шувуун саарал морь нь Сүрэнхүүгийн унаа, сүүмэлзэн сүүмэлзэн харагдах нь Сүнжидмаагийн нутаг.
Харь хушууны нутагт ороход урьд үзэгдээгүй уул, ус ч бас сонин.
Үүгээр түүгээр адуу мал зөндөө билчээд, үе үе тохиолдох айлын зэл дээр бариатай гүүнүүд янцгааж айраг найрын цаг мэдэгдэвч,дайран орж зугаацах чөлөө хаана вэ?
Сүрэнхүү үүнд сонирхох нь бага, түүнд шамдах их тул чиглэсэн зүг давхин өнгөрөх бөгөөд шувуун саарал, үдэш болтол өглөөний хэвээр хатирсаар, нарийн сайхан дөрвөн хөл нь уул ухаагийн тоосыг будруулсаар, ойр зэргэлдээ суусан нутгийн айлын хөгшид залуус түүний барааг харж гайхна.
Ийм сайхан морь унасан хүн хаашаа одно гэж цөм ширтсээр хоцорно.
Хурдлан давхих нь нэн их, хараахан нэг зуур эрэгцүүлэхийн зуур далд орон, сураггүй болжээ.
Түүнээс тэр хошууны нутгийн дунд орохын хамт Сүрэнхүүгийн сэтгэл их л бахтай болж, Сүнжидмаагийн гэр ойртсон гэж баярлах боловч, хуучин сар орой мандах тул, алс замын чигийг олж ядна.
Цагаан гэгээ нэгэнт замхарч, үдшийн байдал бас ч хожимдсон, явах замыг гагцхүү шувуун саарал удирджээ.
Тэртээ уулыг зөвхөн Сүрэнхүү ширтэх боловч, гагцхүү хэдэн од энд тэнд сүүмэлзэж, нөхөр бололцоно.
Энэ үе Сүрэнхүү зорьсон газар чухам хаана бүхийг лавлан эрэгцүүлэхийн зуур өмнө хажуугийн этгээдэд галын оч гялалзав.
Сүрэнхүү түүнийг үзэн баясаж, шууд давхин одох замд торох юмгүй, шувуун саарлын туурайгаас байн байн гал бадарна.
Удалгүй нэг бөглүү газарт хоёр гурван гэрийн хаяанд хүрэхийн хамт мөн гэрээс Сүнжидмаа гарч, нохой хорих бөгөөд хасын царай нь хав харанхуйн дунд туяа тусгана.
1930 он "

6 comments:

Doctor said...

Ишш Хүдэр минь дээ. Тэр чинь чам шиг хүмүүст зориулсан наадам биш шүү дээ. "Өлөгчин" өгүүллэг сайн болсон байсан шүү. Чи хошин шогийн тоглолт үзсэн чинь дээр.

SekE said...

Хүдэр багш майр хөгжилтэйгээр бичихийнмаа.

Хүдэр said...

"Өлөгчин" ... Монголд бүтээж туурвиж байгаа зарим зүйлсийн нэрийг нь харахад л уран сайхан байхгүй санагдаад байгаа юм даа. За энэ өлөгчин ч яахав. Одоо тэр "Орхидос" гэж кино байна. Реклам нь өдөрт 666 удаа цацагдаж байгаа байх. Тэр киноны хоёрдугаар анги "Зулбасга" гэдэг нэртэйгээр удахгүй гарах болов уу гэж бодож байна. Үүний дараа "Орхидос 2" гэж кино гараад дараа нь "Зулбасга vs. Орхидос" гэсэн ангиуд ч гарч мэдэх юм (аль нь дийлэх бол?). Киног нь бүтнээр үзээгүй байж ингэж хэлэх ч онцгүй л юм. Гэхдээ тэр рекламыг харахад л үзэхээр кино биш юм шиг санагдсан.
Тэгэхээр монголд аль болох зэрлэг үйл явдалтай юм бичиж байж л хүмүүсийн анхаарлыг татдаг болсон юм шиг. Пессимизм гэж би буруу бичиж, пессимизм гэдгийг миний оюутан байх үедээ хөшөөнийх нь хажуугаар зөндөө гүйсэн Достоевскийн бичсэн "Карамазовын ах дүүс" зохиол дээрээс уншиж болохоор санагдсан. Харин манай уран бүтээлчид пессимизм рүү биш харин нөгөө некрореализм гэдэг рүү орсон бололтой.

bataa said...

Кодоо бичээд л коонтороо тоглоод суухгүй юун хамаагүй сэдэв рүү орном бэ? Нэрийг нь биш юу хэлж байгааг нь яаж бичсэнийг нь сонсохгүй дээ. Бас Достоевскийг дурдаад авч(тллл). Хөшөөнийх нь хажуугаар гүйсэнээр утга зохиол шүүмжлэгч болчихгүй л байх шүү. Чи байтугайн нь үзээд шагшиж байхад хар энерги ч гэх шиг...

Хүдэр said...

Үнэхээр ойлгон бууж өгөв. (counterstrike тоглож сурах юмсан)

life in harmony said...

Үнэхээр гоё өгүүллэг байна шүү, мөхөс миний бодлоор уран зохиолоос ангид компьюьерийн ухааны мань мэт хүмүүс харин ч хүн төрлөхтөний энэ их өв, соёл(уран зохиолыг хэлж байна)-оос аль болох хол тасарчилгүй уншиж бясалгаж, өөрийгөө баясгаж байх хэрэгтэй мэт. Үгй бол эгээл өдөржингөө хамт байдаг тооцоолуураасаа ялгагдах юм юусан билээ